معرفي شهرستان

طبس

 

مختصات: 33°36′ شمالی 56°55′ شرقی / 33.6° شمالی 56.92° شرقی

طبس
طبس بر ایران واقع شده‌است
اطلاعات
کشور: ایران
استان : استان خراسان جنوبی
شهرستان : طبس
بخش : مرکزی

جمعیت : (1390)

69,658
ارتفاع از سطح دریا : 666 متر
پیش‌شماره تلفنی: 056
وب‌گاه : اطلاعات جامع طبس

شهر طَبَس (تبس)، مرکز شهرستان طبس (وسیع‌ترین شهرستان ایران) و شهری کویری است در غرب خراسان جنوبی ایران. این شهر پیشتر جزئی از استان یزد بود.

این شهر در مدار 33 درجه و 35 دقیقه شمالی و نصف‌النهار 56 درجه و 55 دقیقه شرقی، در منطقه‌ای با آب و هوای بیابانی واقع شده‌است. ارتفاع شهر طبس از سطح دریا حدود 690 متر است. در شرق شهر طبس رشته‌کوه بلندی به نام رشته کوه شتری قرار گرفته که ضلع شرقی چاله بزرگ طبس را تشکیل می‌دهد. معادن غنی ذغال سنگ این شهرستان حاکی از وجود جنگل‌های انبوه و دریاچه‌های بزرگ در گذشته‌های دور در این منطقه می‌باشد. این معادن، طبس را در ردیف یکی از غنی‌ترین مناطق کشور به لحاظ ثروت ملی قرار داده‌است.

 

علت نام

بعضی گفته‌اند نام آنجا تب بس بوده است تب در فارسی به معنی حرارت و داغی است. یعنی بسی داغ . عده ای نیز نام آن را به زبان های سلوکیان مرتبط دانسته‌اند.ناصر خسرو در سفر نامه این شهر را طبس گیلکی خوانده است.

طبس در زمین‌لرزه شهریور 1357 به طور کامل نابود شد و بعد از آن بازسازی‌هایی در آن انجام شد.
آب طبس از یک‌پارچه شدن چشمه‌های پرشماری که از راه یک قنات به این شهر آورده می‌شوند و در جایی به نام «فره‌ونگ» از زیر زمین بیرون می‌آیند تأمین می‌شود. این آب در راه خود به خاطر شیب طبیعی زمین چند آسیاب را نیز به راه می‌اندازد. این آب در قدیم پس از آبیاری و گذر از باغ گلشن، وارد شهر شده و باغ‌های و محله‌ها را آبیاری می‌کند و آب‌انبارها را پر از آب می‌نماید.

دور بودن شهر طبس از شهرهای حاصل‌خیز و سختی راه کویر، جابه‌جایی هرگونه کالای فاسدشدنی به طبس را ناممکن می‌نمود و بنابر این مردم طبس میوه و سبزی خود را در محل تولید می‌کردند. فراورده‌های صادراتی این شهر را نیز فراورده‌های خشک و فاسدنشدنی مانند گندم و غله بوده‌است. در برخی نقاط پیرامون طبس حتی برنج نیز به عمل می‌آید و برنجزارهایی در آن‌جا وجود دارد.

طبس در 29 تا 30 قمری به‌دست عرب‌ها اشغال شد و تاریخ‌نگاران سده‌های آغازین اسلامی همواره از آن به عنوان جایی که درختان نخل و مرکبات دارد یاد کرده‌اند. بر اساس مستنداتی که هرودوت تاریخ نویس، ارائه نموده و به نقل از جلد اول کتاب سرزمین خورشید ترجمه استاد ذبیح الله منصوری، میت ری داتس از جمله موبدان زرتشیتی بوده که در طبس می زیسته و به عنوان ناپدری کورش کبیر وی را در همین منطقه تا سن شانزده سالگی تربیت و بزرگ نمود.   طبس(تببس) در دوره نهضت اسماعیلیان یکی از مراکز مهم اسماعیلیان خراسان بود. از نوشته‌های سفرنامه‌نویسان این‌گونه برمی‌آید که باغ‌های طبس به جز قلعه‌باغ و باغ کلج قدمتی بیش از دوره افشاریان ندارند.خیابان گلشن در پایان دورهٔ زندیان و هنگامی که لطف علی خان زند به طبس می‌آید و به پیشنهاد او تأسیس شد.

زمین‌لرزه طبس

در شهریور سال 1357، زمین‌لرزه‌ای به شدت 7٫8 ریشتر طبس و روستاهای مجاور آن را ویران کرد. این زمین‌لرزه که یکی از بزرگ‌ترین زمین‌لرزه‌های سدهٔ اخیر در ایران بوده‌است، حدود 15٬000 کشته به جای گذاشت. طبس تا قبل از زمین لرزه سال 1357 جزئ مناطق با خطر نسبی متوسط پهنه بندی شده بود. تحقیقات و پژوهش های ریخت زمین شناسی و نو زمین ساختی نشان می دهد که طبس به دلیل وضعیت خاص زمین شناسی مستعد زلزله های با قدرت بالا بوده ولی ابزارهای موجود در گذشته توان شناسیایی این پتانسیل را نداشته است. دکتر محمد آریامنش زلزله شناس، که خود از بازماندگان همین زمین لرزه می باشد معتقد است که تا قبل از زلزله سال پنجاه و هفت حد اقل سه زمین لرزه بزرگ در این منطقه روی داده است .وی طی سالیان متوالی پژوهش های مختلفی را در زمینه وضعیت لرزه خیزی و زلزله شناسی و چشمه های لرزه زا در طبس ارائه داده است.

اماکن دیدنی

  • باغ گلشن
  • ارگ طبس (کهندژ)
  • امامزاده حسین بن موسی الکاظم (ع) - میقات الرضا
  • روستای ییلاقی خرو
  • آب گرم مرتضی علی
  • طاق شاه عباس
  • سد کریت (قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین سد قوسی جهان)
  • روستای اصفهک
  • روستای ازمیغان(شالی کاری و نخیلات)
  • قلعه و مزار روستای پیرحاجات (قرن 4 هجری)
  • کرانه‌های زیبای کویر
  • روستای دیدنی و تاریخی نای‌بند
  • دیگ رستم
  • روستای جوخواه  و کاروانسراهای شاه عباسی متعلق به دوره صفویه در 18کیلومتری طبس.
  • کال جنی و خانهٔ شریف گرگی در شمال جاده طوفان.
  • روستای جنت آباد در شرق طبس از جاده جوخواه (خور بیابانک)

جدایی از یزد و بازگشت به خراسان

طبس که پیش‌تر شهری در استان خراسان بود، در سال 1380 و قبل از تقسیم استان خراسان بزرگ، به استان یزد ملحق شد؛ ولی چند سال پس از تقسیم استان خراسان، در زمستان سال 1391، به استان خراسان جنوبی ملحق شد

منابع

  1.  «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد» (فارسی)‎. مرکز آمار ایران، 1385. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 15 نوامبر 2012.
  2. دانشدوست، یعقوب، طبس شهری که بود (باغ‌های طبس)، تهران: انتشارات سروش، 1369 خورشیدی. پیشگفتار.
  3. دانشدوست، یعقوب، طبس شهری که بود (باغ‌های طبس)، تهران: انتشارات سروش، 1369 خورشیدی. پیشگفتار.
  4. همان.
  5. دانشدوست، یعقوب، طبس شهری که بود (باغ‌های طبس)، تهران: انتشارات سروش، 1369 خورشیدی. پیشگفتار.
  6. همان. ص 38.
  7. همان.
  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: 1383خ.
 
 

حرم مطهر حضرت حسین بن موسی الکاظم-علیه السلام

باغ گلشن

شالیزارهای روستای ازمیغان

آبگرم مرتضی علی

تاریخ به روز رسانی:
1400/11/30
تعداد بازدید:
4906
امتیازدهی
میانگین امتیازها:3 تعداد کل امتیازها:4
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

ارسال نظرات
نام
آدرس پست الکترونیکی شما
شماره تلفن
توضیحات
خواندن کد امنیتی تغییر کد امنیتی
کد امنیت
كليه حقوق اين وب سايت متعلق به دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني بيرجند مي باشد.
Powered by DorsaPortal